Gætum tungunnar

Lærdómsrit Bókmenntafélagsins hafa komið út síðan 1970. Í lok árs 2008 voru útgefin Lærdómsrit orðin 72 að tölu og sífellt bætast fleiri við. Allmörg rit hafa komið út í tveimur útgáfum og nokkur í þremur eða fleiri.
Einstaka rit hafa verið uppseld um nokkurt skeið, en verið endurprentuð. Þetta ber merki um miklar vinsældir bókaflokksins og að ritin í honum svari brýnni þörf fyrir vönduð lærdómsrit á íslenskri tungu.
Upphafsmaður útgáfu Lærdómsritanna var Þorsteinn Gylfason sem var
ritstjóri frá upphafi til 1997. Ásamt honum sinnti Þorsteinn Hilmarsson
ritstjórn þeirra frá árinu 1985 og var ritstjóri bókaflokksins ásamt
Þorsteini Gylfasyni frá 1989 til 1997. Vilhjálmur Árnason var ritstjóri
Lærdómsritanna frá 1997 en nú er Ólafur Páll Jónsson ritstjóri ásamt
Birni Þorsteinssyni.
Efni Lærdómsrita Bókmenntafélagsins verður
best lýst með því að rifja upp það sem fram kemur í stuttri kynningu
Þorsteins Gylfasonar á þeim í Skírni árið 1969, ári áður en fyrstu
ritin litu dagsins ljós. Lýsing hans á bókaflokknum er á þá leið að
hann skyldu fylla lærdómsrit en ekki fagurbókmenntir, auðlesin
upplýstum almenningi. Þar skyldu jöfnum höndum vera samtímarit og
sígild verk sem hlotið hafa skýlaust lof, ennfremur tímamótarit í sögu
mannlegrar hugsunar. Sérhvert Lærdómsrit skyldi þýtt á íslensku úr
frumtexta af sérfróðum manni á því sviði sem fjallað er um og þýðingin
yfirlesin og lagfærð eftir þörfum af öðrum hæfum mönnum. Alla tíð hefur
verið reynt að halda í heiðri þessar ströngu reglur um val bóka til
útgáfu og vinnubrögð við frágang þeirra. Um hið síðara er það að segja
að oft hefur myndast vinnuhópur þýðanda, inngangshöfundar, ritstjóra og
fleiri sem lagst hefur á eitt um að gera viðkomandi rit sem best úr
garði.
Hið sérstæða og einkennandi útlit og brot Lærdómsritanna hannaði listamaðurinn og bókahönnuðurinn Hafsteinn Guðmundsson, fyrrum prentsmiðjustjóri og útgefandi.
Enn er unnið að útgáfu nýrra Lærdómsrita og er það von Bókmenntafélagsins að lesendur taki þeim fegins hendi hér eftir sem hingað til.
| Lærdómsrit bókmenntafélagsins: | Höfundur | Útgáfuár |
| Cicero og samtíð hans | Jón Gíslason | 2009 |
| Rússa sögur og Igors kviða | 2009 | |
| Shakespeare á meðal vor | Jan Kott | 2009 |
| Stjórnmál og bókmenntir | George Orwell | 2009 |
| Laókóon - eða mörkin milli málverksins og skáldskaparins | Gotthold Ephraim Lessing | 2008 |
| Kommúnistaávarpið | Karl Marx og Friedrich Engels | 2008 |
| Manngerðir | Þeófrastos | 2007 3.útgáfa |
| Óraplágan | Slavoj Žižek | 2007 |
| Um holdgun orðsins | Aþanasíus | 2007 |
| Um trúarbrögðin | Friedrich Schleiermacher | 2007 |
| Tilvistarstefnan er mannhyggja | Jean-Paul Sartre | 2007 |
| Zadig eða örlögin | Voltaire | 2007 |
| Birtíngur | Voltaire | 2006 3.útgáfa |
| Játningar | Ágústínus | 2006 |
| Uppruni tegundanna | Charles R. Darwin | 2004 |
| Fræðarinn I | Klemens frá Alexandríu | 2004 |
| Hugleiðingar um frumspeki | René Descartes | 2001 |
| Frumspekin I | Aristóteles | 1999 |
| Orðræða um aðferð | René Descartes | 1998 2.útgáfa |
| Um skáldskaparlistina | Aristóteles | 1997 2.útgáfa |
| Um vináttuna | Marcus Tullius Cicero | 1995 2.útgáfa |
| Siðfræði Níkomakkosar | Aristóteles | 1995 |
| Um ellina | Marcus Tullius Cicero | 1982 |
| Mál og mannshugur | Noam Chomsky | 1973 |
| Óbyggð og allsnægtir | Frank Fraser Darling | 1972 |
Skeifan 3b | Sími: 588 9060 | Fax: 581 4088 | hib@islandia.is